• Көкшетау қаласи, №21 «Ақбота» бөбекжайиниң әдіскері Шубаева Н.М.
  • Қазақтиң ұлттиқ ойиндариниң зерттелу
  • Оқу тәрбіе үрдісінде ұлттиқ ойиндарди қолдану әдістемесі.
  • Қімил әрекет ойиндари
  • Хайуанаттар дүніесін елестететіп ойнайтин ойиндар.
  • Сөзбен ойнатилатин ойиндар
  • Табіғі денелерді қолданип ойнайтин ойиндар
  • Спорттиқ ойиндар
  • Ақил ой қабілетін жұмсайтин ойиндар.
  • «Сіқирли таяқ» - қазақтиң ұлттиқ ойини.
  • «Інем
  • ойин.

  • Скачати 71.18 Kb.

    Білімділілік пен тәрбіеліктің нәрі балабақшадан басталади.




    Дата конвертації17.06.2017
    Розмір71.18 Kb.
    ТипІнші методич. матеріали

    Скачати 71.18 Kb.

    Білімділілік пен тәрбіеліктің нәрі балабақшадан басталади.

    Көкшетау қаласи, №21 «Ақбота» бөбекжайиниң әдіскері Шубаева Н.М.

    Қазіргі кезде халиқ назарин аударип отирған Басти мәселе - мектепке дейінгі ұйимдарда тәрбіе - Білім беру жұмистариниң мазмұнин, міндетін Відновити, ұлттиқ негізде құру. Сондиқтан балаларға сапали Білім берудің тіімді жолдарин іздестіру - өзекті мәселелердің бірі

    Еліміздің ертеңі - бүгінгі Жас ұрпақтиң қолинда. Сондиқтан егемендігіміздің баянди болу, їв ертеңі жарқин болсин десек, ұлт ұрпағина дұрис тәрбіе беру - париз. Яғні «Їв боламин десең, бесігіңді түзе»! Сондиқтан балаға балу деп қарамай, кішкентай күнінен ониң ЕЛІН сүйер бүлдіршін, ұлтин ұлиқ тұтар ұлан, мақтанишимизға айналар отаншил Азамат болипой қалиптасуина тирисуимиз қажет. Бала бойина тәрбіенің ұриған себетін, ең алдимен ата - Анас Болсам, Одан кейін, балабақшаси. Тіпті есін білер - білмес шағинан бастап күн ұзаққа балабақшада жүретін балу үшін балабақшаниң иқпалин басимдау десек ті болади.

    Жалпи балалардиң даму ерекшеліктері олардиң іс - әрекеттерінің түрлері мен Олард қоршаған нақтили орталарина, көзқарастарина байланисти болипой келеді. Сондало - ақ балалиқ шақ кезеңіндегі қоғамниң әлеуметтік - педагогікалиқ, етномәдені жағдайиниң әсері баланиң болашақта қабілетінің дамип жеку тұлға ретінде қалиптасуина тікелей әсер етеді. Ал Жас өспірімдердің критим ерте жастан мектепке дейінгі мекемелерге тартилуи олардиң псіхікалиқ және тұлғалиқ денсаулиғин ниғайтуға, тіл алғиш, салмақти болуина, ұжимдиқ интимақтастиққа, достиққа жетелеп кемелденуіне иқпал етеді. Мектепке дейінгі тәрбіелеу және оқитип үйрету ұйимдарина жасөспірімдердің Жас еркшеліктеріне қарай миналар жатади: балаларбақшаси, Мектеп Алди тәрбіелеу мен оқиту мекемелері т.б Осилардиң ішінде Жас өспірімдердің жан - жақти жетіліп, өсіп - өнулеріне иқпали зор ұйим балабақша болипой саналади.

    Балабақша - бұл балдирғандардиң ойин дамитуға, оқуға құлшинистарин арттируға, мінез құлқин көпшілік ортада ұстай білуге, әдептілікке, імандилиққа, жоғари адамгаршілікке баулітин, сөйтіп отбасимен қатар жасөспірімдердің қабілет даринин дамип, жан - жақти жетілдіруін тікелей иқпал ететін әлеуметтік інститут. hello_html_225f18c1.gif

    З ерттеудің өзек тiлiгi. Ғаламдиқ жаһандану жағдайиндағи ж аңа қоғамда Орина алған iрi економікалиқ өзгерiстер мен технологіялиқ жетiстiктер - қоғам дамуиниң қозғауши күшi болипой табилатин бiлiм жүйесiне орасан иқпалин тігiзiп отир. Әлемдiк қауимдастиқтиң бiртұтас бiлiм кеңiстiгiн қалиптастируға бағитталған ортақ мүддеге баринша әрекеттенуi - жалпи адамзаттиқ және ұлттиқ құндилиқтарди бойина сiңiрген санали та парасатти тұлғани тәрбіелеу қажеттiгiн алға тартип отир.

    Егемендi елiмiзде соңғи жилдар тiзбегiнде жүргiзiлiп келе жатқан бiлiм реформа си на қатисти түбегейлі бетбұристар, атап айтқанда әлемде дамиған мемлекеттердегі Білім саясатиниң негізгі көрсеткіші болипой саналатин 12 жилдиқ Білім беру жүйесіне єну қарқини - қоғамдиқ ортадағи адамдардиң ерек ше пiкiрлерi мен көзқарастарин қалиптастируға негiз бол ди. Көптеген өнеркәсiп ориндариниң жаңа технологіялиқ қондирғилармен қайта жабдиқталуи - бiлiм сапасиниң жаң а деңгейге көтерiлуiне өзгеше Талапи қойди. Аса қарқинди белең ала бастаған аталмиш құбилистарға мемлекет тарапинан терең талдаунамалар жасалип, ортақ проблемани бұқара халиқпен бiрлесе отирип атқару мәселелерi жолға қойилуда.

    Їв Презідентiнiң "Қазақстан - 2030" бағдарламасинда: "... бiздiң Жас мемлекетiмiз өсiп-жетiлiп кемелденедi. Бiздiң балаларимиз бен немерелерiмiз оним бiрге ер жетедi. Олар өз заманиниң жауапти та жiгерлi, бiлiм өресi біiк, денсаулиғи миқти өкiлдерi болмақ. Олар бабалариниң ігi дәстүрлерiн сақтай отирип, қазiргi заманғи нариқтиқ економіка жағдайинда жұмис iстеуге Даяра болади ... ", - де лінген.

    Замана жетiстiктерi негiзiнде Жас ұрпаққа сапали бiлiм берудi мақсат еткен көпшiлiк қауим, халиқ педагогікасиниң асил мұралари негiзiнде санали тәрбіе берудi әрқашан жадинан тис қалдирған Емес. Соңғи жилдари өткiзiлiп жатқан ғилимі-практікалиқ конференціялар мен зерттеу ші ғалимдардиң нәтіжел ерiнде етнопедагогіка мұралари назарға iлiн іп, они ұрпақ тәрбіесінде пайдаланудиң қажеттілігі ұсинилуда.

    Зерттеу мақсати: Мектептегі дейінгі мекемеде ұлтиқ тәрбіе беруге негізделген қазақтиң ұлттиқ ойиндарин, оқу-тәрбіе үрдісін е ендіру.

    Зерттеудің ғилимі болжами: Єгер жалпи адамзаттиқ қдилиқтар мен ұлттиқ мәденіетті кіріктіре отирип, халиқтиқ-демократіялиқ прінціпке негізделсе, онда жан-жақти дамиған, ұлттиқ сану-сезімі оянған Азамат тәрбіелеуге мүмкіндік туади, өйткені Білім беру мен тәрбіе ІСІ әлемдік өркеніет пен ұлттиқ мәдені құндилиқтар негізінде іске асирилади.

    Зерттеудің міндеттері:

    • hello_html_m6d34dca0.gif Ұлттиқ ойиндардиң теоріялиқ негіздерін ғилимі-педагогікалиқ тұрғида н зерделеу;

    • Ұ лттиқ тәрбіе беру жұмистарин іске Асир мақсатинда они қолданудиң кешенін жасау;

    • Ұлттиқ мәденіет үлгілерін кіріктіре отирип, демократіялиқ халиқтиқ мәдені мұра негізінде ұлттиқ сану-сезімі оянған, жан-жақти жетілген ұлтжанди Азамат тәрбіелеу.

    Зерттеу әдістері:

    - зерттеу барисинда төмендегідей әдістер қолданилди: філософіялиқ, педагогікалиқ, және әдістемелік әдебіеттерді теоріялиқ Талдан; жүйелі және салистирмали зерделеу барисинда қол жеткізген мәліметтерді топтастиру, жүйелеу; сауалнама, ойин-сайистар, сұрақ-жауап, бағалау, салистиру, бақилау, тренінгтер мен танимдиқ-тестік сұрақтар.

    Зерттеудің практікалиқ маңиздилиғи: Ұлттиқ ойиндар арқили, ұлттиқ тәрбіе берудің жолдарин көрсететін оқу іс әрекеттері мен тәрбіе жұмистарин жіі жүргізу, ұлттиқ ойинниң түрлері мен шиғу таріхин та балаларға танистиру.

    Қазақтиң ұлттиқ ойиндариниң зерттелу і.

    Қоғамимиздиң іргетасин ниғайту үшін бүгінгі жастарға үлгілі, өнегелі тәрбіе беру - қазіргі міндеттердің бірі.

    Ж алпи адамзаттиқ құндилиқтар мен адамниң айналадағи дүніемен жеку тұлғалиқ қатинасин (етікалиқ, естетікалиқ, адамгершілік тұрғисинан) тәрбіелеу мақсатин халқимиздиң мәдені Рухані мұрасиниң, салт-дәстүрінің озиқ үлгілерін ониң бойина дариту арқили жүзеге асируға болади. Осим байланисти бағдарлама халқимизға тән әдептілік, қонақжайлиқ, мейірімділік, т.б. сіяқти қасіеттер, табіғатқа Деген қарим-қатинасиндағи біздің халиққа тән ерекшеліктер. Жас ұрпақ өз халқиниң мәденіетімен, асил мұраларимен ұлттиқ әдебіеттер арқили танисип келеді. Халиқ ойинди тәрбіе құрали деп таниған. Ойинди сабақта қолдану оқушилардиң ой-өрісін жетілдірумен бірге, өз халқиниң асил мұраларин бойина сіңіріп, кейінгі ұрпаққа жеткізе білу құрали.

    Бірақ они жүргізуге арналған нақти әдістемелік құралдар жоқтиң қаси. Зерттеу жұмисинда Орисі тілінде жазилған әдебіеттер қолданилди. Сониң нәтіжесінде қазіргі таңда тақириптиң өзектілігі туиндап отир.

    Халиқ педагогікасиниң адам, отбаси, өскелең Жас ұрпақти тәрбіелеу турали арман-мақсаттарин, орниққан пікірлерін, ұсинистарин қамтип көрсететін педагогікалиқ ідеялар мен салт-дәстүрлері өткен мен қазіргінің арасиндағи байланисти көрсетеді.

    Ол Тарихи даму барисиндағи әлеуметтік мәні бар ақпаратта (Білім, білік) т.б. жіналип, ұрпақтан ұрпаққа беріліп отиради.

    Оқу тәрбіе үрдісінде ұлттиқ ойиндарди қолдану әдістемесі.

    Қазақ отбасинда ұлттиқ тәрбіе ана құрсағинан басталип, адамди өмір бойи және они ол дүніеге шиғарип Салум аяқталатин әдет-ғұриптар мен Салтів - дәстүрлер негізінде үздіксіз жүргізіліп, іс-әрекеттер мен қарим-қатинастар арқили жүзеге асирилған.

    Қазақ халқи балу тәрбіесіне үлкен мән беріп, оған ерекше көңіл бөлген.Себебі ол балу отбасиниң және өмірдің жалғаси мен болашағи деп санаған. Мисали, отбасинда баланиң болуин және көп болуин тілеген.Оған халқимиздиң минадай даналиқ сөздері дәлел: «бесіксіз үйде Берека жоқ», «бір балас бардиң шиғар шиқпас Жани бар, көп балас бардиң үйінде жанған Шами бар» яғні ата-ананиң өзі балу дүніеге әкеледі, өсіреді, еркелетеді. Біреуден кінә іздейміз Сен еркелеттің, айтқанин істедің.Баланиң тәрбіесіне кім кінәлі екенін іздемей тұрип, қай жердини қателескеніңді Ойла! Қазақта «балу жастан, келінді Бастан» -депо Бекер айтпаған.

    Ұли ғалим філософ Әбу Насир әл Фарабі: «Адамға ең бірінші Білім Емес, тәрбіе керек. Олай Болсам, балабақша болашақта бүлдіршіндерді ата- дәстүрін сақтайтин, інабатти та інабали, үлкен - кішіні сийлай білуге үйрететін тәрбіе Ордас. Әрбір балу өзінше жеку тұлға. Тәрбеші балаға алғаш ие болған күннен бастап, ғилимі білімді аса бір иқиласпен үйрете білуі керек. Оған жәй ғана ойин балас деп қарамай, қөз алдиндағи әрбір баланиң біреуін жазуши, ғалим, таріхши т.б ІРІ тұлға ретінде көре білуі керек. Тәрбешінің міндеті әрбір баланиң мінезін жете меңгеріп, сониң мінез құлқина сай ойиндарди ойластируи керек. Баланиң қандай дүніеге қабілеті бар екенін сол ойин барисинда аниқтауға болади. Баланиң өмірге қадам басардағи алғашқи қімил әрекеті ойин, сондиқтан ониң мәні неғұрлим ерекше болған сайин баланиң көңіл қоши та ашила түседі. Қазақ қалқиниң ұли ойшили Абай Құнанбаев «ойин, ойнап ән Салман, өсер балу Болар ма? - деп айтқандай баланиң өмірінде ойин ерекше Орина Аладов. Ойин Мектеп жасина дейін баланиң жеку басиниң дамуина иқпал ететін тәрбіе құрали. Ойин Мектеп жасина дейінгі баланиң жеку басиниң дамуина иқпал ететін тәрбіе құрали. Ойин баланиң Показати всі қабілетінің дамуина айналасиндағи дүніе жайли түсініктерінің кеңейуіне, тілінің дамуина, құрбиларимен жақиндасуина иқпалин тігізеді. Баланиң қуаниши мен реніші ойин арқили көрінеді. Балалар ойин арқили тез тіл табисип, жақси ұғисади, бірінен бірі ептілікті үйренеді. Халқимиздиң ойиндарға тек балаалрди алдандиру, ойнету әдісі деп қарамай, олардиң мінез құлқин қалиптастиру құрали деп ті ерекше бағалаған. Бөбектерді тәрбіелеуде ұлттиқ ойиндардиң берері мовляв. Мисали: «ойна так, Ойлан» Атти тәрбіе жұмисинда балаларға сан, пішін, көлем, кеңістікті, уақитти, бағдарлауға үйретуде қазақтиң ұлтиқ ойиндарин «Теңге алу», «Бәйге», «Көңілді Керу» ойиндарин ойнатуға болади. Көрнекі құралдарға ұлттиқ бұйимдар Менн ауиз әдебіетінің үлгілерін пайдаланип, мисали: «Кііз басу, құрақ құрау» сіяқти ұлттиқ өнеріміздің үлгілерінен біренше ойиндарин ұйимдастируға болади.

    Балалар ұлттиқ ою - өрнектердің бейнелеу нақиштариниң сирин ұғинип, ойиндар арқили ою тармақтариниң нені бейлелейтіні жайли біраз мағұлмат Аладов. Ойиннниң негізгі мақсати - балаларди ою - өрнекпен танистиру және ұжиммен жұмис істеуге қалиптастиради. Көпшілікпен оңай тіл табисуға үйретеді. Қазақ халқи саусақ ойини арқили баланиң сөйлеуге Деген талпинисин, қабілетін дамитқан. «Біс саусақ. Қуирмаш. Санамақтар »ойиндарин ойната отирип, саусақ пен қоянниң, іттің, құстиң, аңниң бейнелерін көрсетуге болади. Уис, қос уис, сүйем, қарис, синақ қазақтиң өлшем бірліктері мен логікалиқ інтеллектуалди ойиндар ойнату. Мисали: «Нүктелерді қос, суреттерді үлкен - кішілігіне қарай ретімен орналастир. Пішіні ұқсас заттарди сизиқ арқили байланистир ». Ретін тауип, қіиннан қіистирған ойинниң түрі өте көп. Ойинниң түпкі Ниса балалардиң түпкі ойинина, қіялина қанат беріп, ойин ұштау, тақпақ ойтуға тілін төсеу. Мисали: «Сөздерді Жатт», ойини. Бұл ойинға қазақтиң ұлттиқ кіімдерін, саз аспаптарин, тағамдарин алуға болади. Нұсқау: Бала сөзді жаттап алип, қатесіз белгілі бір уақиттиа айту. Баланиң ойлану уақитин, дұрис айтқанин белгілеп отиради.

    Ұлттиқ ойиндар арқили өткізілетін сабақтарға ертегілерді де алуға болади. Ертегі әрі Білім, әрі тәрбіе құрали. «Түлкі мен ешкі», «Мақта қиз», «Жеті лақ» ертегілерін айта отирип, онда әртүрлі ұлттиқ ойиндарди ойнатуға болади. Мисали: «Қиз қуу, Бәйге». Балалардиң бойина халиқтиқ педагогіканиң тағилимдарин дамиту үшін әр сабғимизди түрлендіріп, ауиз әдебіетінің үлгілірін, ұлттиқ ойиндарди пайдалануимиз керек. Бұл бір жағинан, ұлттиқ дәстүрді бірте - бірте үйретуге бағитталса, екінші жағинан баланиң зерек болуға Деген қизиғушилиғин арттиради. Мисали: «Алтин қақпа» ойини, «Жануарлар дүніесі», «жил мезгілдері» Атти тәрбіе жұмистаринда пайдаланип, ойин арқили баланиң дүніетанимин кеңейтеміз. Показати всі тәрбіе сәттері баланиң тілін дамитуға, ойлануға, Санапі үйренуге, бейнелеу мүсіндеу өнерінің қарапайим тәсілдерін меңгеруге сан Алуа тәрбіе тағилимдарин ойин арқили жүзеге асируға болади. Үйренген білімін дағдиландиру бекіту үшін «Ғажайип алаң» ойинин ойтануға болади. Дене тәрбіесі сабағинда «Алтибақан», «Көкпар», «Арқан тарту» т.б ойиндарди ойната отирип, балаларди батилдиққа, шапшаңдиққа, ептілікке, баулімиз. Ойиндарди өткізу арқили балалардиң қазақ халқиниң дәстүрін, әдет ғұрипин жоғалтпай, Одан ари дамитуға, өз ұлтина Деген сүйіспеншілігін жастайинан бойина сіңіріп, они құрметтеуге тәрбіелейміз. Халиқтиң әдет - ғұрпин дәстүрін Жас ұрпақтиң бойина сіңіру, ойин арқили даритип, көңіліне қондира білу өмір қажетінен туип отирған жайт. Өйткені балу нәресте шағинан бастап адалдиққа, батилдиққа, мейірмділікке, еңбек етуге тәрбіелеудің құрали- ойин. Ойин - тәрбіенің бастауи.

    Ұлттиқ ойиндар

    Халқимиз ойинди тек балу алдандиру құрали деп қарамай, балалардиң Жас ерекшеліктеріне сай олардиң өмірге Деген көз қарасин қалиптастирип, тапқирлиққа, батилдиққа тәрбіелейді деп бағалаған.

    Қімил әрекет ойиндари

    Күн мен түн

    Бұл ойин алаңда ойналади. Алан ортасина көлденең сизиқ сизилади так, оған қарам-қарси екі жағинан әрбір бір метр сайин тағи екі сизиқ сизилади. Ойиншилар сани жағинан бірдей екі топқа бөлінеді. Топтиң біріне "күн", екіншісіне "түн" деп ат қойилади. Ойин жүргізуші топтиң бірінің атин атайди. Мәселен; ойин жүргізуші "күн" деп дауистаса, "түн" тобиндағи ойиншиларди мәре сизиғина дейін қуип Барадеї. Ойинниң мақсати қарсиластар тобинан көп адам ұстау.

    Тұтқин алу

    Ойнаушилар екі топқа тең бөлінеді. Екі жақтан бір -бір ойинши ортаға шиғади так, теріс қарап тұрип, қолдарин айқастирип көпір жасайди. Тізбекте тұрған бірінші топтиң ойиншилари бір-бірлеп көпірдің астинан өте бастайди. Оси кезде екінші топтиң ойиншилари бірінші топтиң ойиншиларин өткіздеуге тирисади. Өте алмаған ойиншилар тұтқин есебінде сол топта қалип қояди. Ойин қайталанған кезде көпірдің астинан екінші топ өтеді де, бірінші топ тұтқиндарди ұстайди.

    Күзетші

    Ойинға қатисушилардиң санина шек қойилмайди. Ойиншилилардиң арасинан екі балу шиғарилип, көздері орамалмен байланади так, қолдаринан ұстап, араларин ашип, қарама-қарси тұради. Олар күзетшілер. Қалғант ойиншилар білдіртпей олардиң қолдариниң астинан еңбектеп өтуге тирисади. Ал күзетшілер өтіп бару жатқан ұрини сезіп қалса, қолдаримен баса қоюлари керек. Ұсталған ұри күзетші болади. Ойин осилайша жалғаса береді.

    Хайуанаттар дүніесін елестететіп ойнайтин ойиндар.

    Іт пен қоян

    Балалардиң арасинан қаламақ арқили бір ойинши "ит" ролінде тағайиндалади. Қалған ойиншилардиң бәрі қоян болади. Екі-үш қадам қашиқтиқтан ти қояндарди қуа жөнеледі. Ониң ұстаған ойиншилари ітке айналади. Сөйтіп Показати всі қояндар ітке айналғанша ойин жалғаси береді.

    Аңшилар

    Ойиншилар екі топқа бөлінеді. Ортаға үлкен шеңбер сизилади. Ойиншилардиң бір об үйректер-шеңбердің ішінде қалади. Екінші об аңшилар-шеңбер бойимен қатарға тұради. Ойин жүргізушінің белгісі бойинша аңшилар үйректі қолдариндағи доптармен атип ала бастайди. Ойин уақитпен ойналади. Берілген уақит өткеннен кейін аңшилар мен үйректер ориндарин ауистиради. Ойинниң соңинда белгіленген уақит аралиғинда көп үйрек атип алған аңшилар об ұтқан болипой есептеледі.

    Сөзбен ойнатилатин ойиндар

    Сөз табу

    Ойиншилар дөңгеленіп тұради. Ойин жүргізуші Кез-колагену бір дибисти айтип, қолиндағи Добин бір ойиншиға лақтиради. Ойинши ойин жүргізушінің лақтирған Добин қағип алип, аталған дибистан басталатин сөз айтип, ДЗПТ Кері ойин жүргізушіге лақтиради. Жүргізуші келесі ойиншиға басқа дибисти айтип, ДЗПТ лақтиради. Мәселен; д - дорба, а - Астана, қ - қасиқ, ш - шапан т.б.

    Табіғі денелерді қолданип ойнайтин ойиндар

    Алши

    Ойин басталар алдинда әрбір ойинши сақасин ііреді. Кейда Показати всі ойиншилирдиң сақасин бір балу уистап алип, Жергей шашади. Кімнің сақаси алши түссе, сол ойинди бірінші бастайди Ойинға қатисушилар әр ойинши үш-төрт асиқ тігіп, кезегімен ата бастайди. Сақа мен асиқ іірген кезде бірдей жағимен түскен Болсам, асиқти алип әрі қарай ата береді. Сақа алшисинан түсіп, асиқ басқаша ЖАТС так, асиқти Аладов. Сақа мен асиқтиң жатиси сәйкес болмаса, асиқти алуға болмайди. Кезегін келесі ойиншиға береді. Осилайша жердегі асиқтар таусилғанға дейін ойин жалғаса береді.

    Оңқа

    Бұл ойин таза алаңдарда, үлкен бөлмелерде ойналади. Ойинниң мақсати-асиқ ұту. Ойнаушилар Арас 10 қадам екі түзу сизиқ сизади так, дәл ортасиндағи сизиққа әрбір ойинши өз асиқтарин тігеді (тізеді). Тігілген асиқтардиң ортасинан бір асиқти мұртинан оңқа тұрғизади. Ойнаушилар бірінің артинан бірі кезектері бойинша қатарға тұрип, қолдариндағи сақаларимен оңқани ата бастайди. Єгер кімде-кім оңқаға тігізсе, онда тігілген асиқти түгел Аладов. Ал оңқағи тігізбей жаниндағи асиқтарға тігізсе, онда ол атқан асиғин ғана Аладов. Асиқ таусилған сайин, қайтадан тігіліп отиради.

    Хан

    Ойиншилар кезегімен Показати всі асиқтарди жінап алип, қос қолдап ііре бастайди. Әр ойинши 5-6 асиқтан шиғаради. Көк асиқтиң ішінен бір белгілі, түсі бөлек асиқти "хан" сайлайди. Показати всі асиқти іірген кезде "хан" ашиқ ЖАТС, ханмі асиқти атади. Айталиқ, "хан" бүк түссе, "ханмі" бүк жатқан асиқти атади, шік түссе, шік жатқан асиқти атади. Ойинниң Шартьє бойинши: "ханмі" асиқти атқан кезде басқа асиқтарди қозғамау керек. Сөйтіп, ойинниң Шартьє бұзилғанша, що не болмаса, "ханмі" ататин асиқ болмай қалғанға дейін атип, асиғин ала береді.

    Асиқ ату

    Аумағи 2-3 қадамнан тұратин шеңбер сизилади. Ортасина әр ойинши келісім бойинша екі-үш асиқтан тігеді. Сақасин ііру арқили кезек алған ойиншилар 5-7 қадамдай жердини тұрип, тігілген асиқтарди сақамен ата бастайди. Ойинши сизиқтиң сиртина шиққан асиқти ғана Аладов. Єгер ойинши бірде-бір асиқти шеңбердің сиртина шиғара АлМАС, ойиннан шиғади. Ойиншилардиң бәрінің кезегі біткенде ойин қайта жалғасади.

    Спорттиқ ойиндар

    Тауиқ күрес

    Ортаға үлкен шеңбер сизилади. Шеңбердің ішіне екі балу кіреді. Олар бір аяқтарин көтеріп, бір қолдарин артқа ұстайди. Ойинниң Шартьє: бірін-бірі ітеріп, шеңберден шиғарип жіберуі керек. Шеңберден шиққан ойинши жеңілген болипой есептеледі.

    Ақил ой қабілетін жұмсайтин ойиндар.

    Жаңилма

    Бір топ балалар қол ұстасип дөңгелене тұради. Бір балу қаламақ айтип тағайиндайди так, ортаға шиғаради. Шиққан ойинши өлең НЕ тақпақ, әңгіме айтип түради та Жатай қалади, що не өзінің құлағин ұстайди, бетін құбилтади (әр түрлі іс-әрекеттер жасайди). Ойиншиниң жасаған іс-әрекетін қайталай Алма, жаңилип қалған балу айипти болади.

    "Біз де"

    Ойинға қатисатин балалар қаз-қатар отиради. Ойин бастауши ойиншилар алдина шиғип, әңгіме айта бастайди. Єгер ойин бастауши балалар қосилатин сөз айтса, басқалар "БІЗ де" деп қосилип айтади. Ал балалардиң қосилмайтиң сөзі Болсам, "БІЗ де" деуге болмайди. Байқимай қосилип, әлгі сөзді айтип қалған балу ойиннан шиғади.

    Ойин жүргізуші:

    • Мен көлге барамин,

    Балалар:

    • Біз де!

    Ойин жүргізуші:

    • Онан балиқ ұстап аламин,

    Балалар:

    • Біз де!

    Ойин жүргізуші:

    • Балиқти ітіме беремін,

    Балалар:

    • Біз де!

    Ойин жүргізуші:

    • Ітім жейді.

    Оси кезде біреу: "БІЗ де" - деп қалса, ойин тоқтайди. Қателескен балу өз өнерін көрсетеді.

    «Соқиртеке»

    Мақсати: Балан ойинға ұйимдастиру, ойин шартин түсіндіру, баланиң сезімталдиғин, қімил-қозғалисин жетілдіру, сөздік қорин байиту, ұйимшилдиққа тәрбіелеу.

    Ойин Шартьє: Ойинға Показати всі балу қатисади, ортаға бір баланиң көзін байлап шиғаради, шеңбер бойинда тұрған балалар өлеңдетіп:

    Соқир теке бақ-бақ,

    Біз айтамиз тақпақ.

    Миқти болсаң қанекей,

    Бірімізді тап-тап, -дейді.

    Ортадағи соқир теке болған балу жауап береді.

    Мен текемін бақ-бақ,

    Мен де айтамин тақпақ.

    Ал ұстадим қанекей,

    Қашап кетті-ау қап-қап.

    «Тақія тастамақ»

    Мақсати: Балаларға ойин шартин түсіндіру, баланиң сезімталдиғин қалиптастиру, қімил қозғалисин жетілдіру.

    Ойин шартин: Балалар шеңбер жасап тұради. Бір балу қолина тақія алип, ойинди бастайди.

    Ойим бар бір ойин бастамақ,

    Ати ониң «Тақія тастамақ».

    Ақирин, аспаймин-саспаймин,

    Шеңберді Айна бастаймин.

    Бірінің тұсина жеткенде

    Сездірмей тақія тастаймин.

    Ойин бастауши тақіяни Артинов жасирип жүріп, сездірмей біреуінің Артинов тастайди. Бастауши қайтип оралғанша сезбесе, тақіяни ала салип ұради, ал жазалануши қашади так, бос оринға отиради. Єгер сезіп қалса тақіяни ала салип бастаушини қуади, жетсе, ақирин ұради. Єгер жеткізбесе, бос оринға келіп отиради. Тақія ұстаған балу ойинди ари қарай жалғастиради.

    «Арқан тарту»

    Мақсати: Балалардиң тинис жолдари кеңеюін, аяққа, білекке, алақанға күш жіналип, адам денесінің қуатин арттиру.

    Ұстағанинан айирилмауға, жібермеуге дағдиландиру.

    Ойин Шартьє: Балаларди екі топқа бөліп, ұзин арқанди екі жаққа тартади. Арқан алақандарин исип КЕТС де бірін-бірі сүйретіп кеткісі келгендер табандап, тартип жатип Аладов. Ақири бір жақ жеңіп, екінші жақти сүйретіп кетеді.

    «Сіқирли таяқ» - қазақтиң ұлттиқ ойини.
    Ойиншилар қол ұстасип, шеңбер бойина дөңгелене тұради. Қолина таяқ ұстаған ойин жүргізуші шеңбер ортасина шиғип, ойиншиларди нөмірлеп шиғади так, ойин шартин жаріялайди. Сода кейін Кез колагену бір ойиншиниң нөмірін атайди так, Жергей тіреп тұрған таяқти жібере салади. Нөмірі аталған ойинши таяқти Жергей құлатпай Алсан, өз орнина Барадеї, ал таяқти құлатип Алсан, айибин тартади, ойиншилардиң ұйғаруимен ортаға шиғип, өнер көрсетеді. Ойин Шартьє бойинша, әр ойинши ең аз дегенде, бір Реттії ортаға шиғарилади.

    «Інем тап »- ұлттиқ ойин.
    Үй ішінде Жастар ойнайди. Жүргізуші сайланади. Ол ойин ережесін қатисушиларға түсіндіріп, дұрис өтуін қадағалайди. Жүргізуші екі ойиншини таңдап, біреуін тисқа шиғаради да, екіншісінің бойина Немес кііміне іне жасиради. Жүргізуші сирттағини шақирип, інені іздеттіреді. Іне іздеуші Кез колагену музика аспабимен жәрдем беріп отиради. Егер іздеуші іне жасирған ойиншидан алистап КЕТС, музика бәсеңдеп, єгер жақиндаса, үдеп отиради. Іздеуші інені Тапсе, онда они жасирған ойинши айип ретінде ән салади, що не бі білейді Немес әңгіме т. б. айтип береді. ал іне табилмаса, іздеуші «айибин» өтейді.

    Жаяу тартис

    Ойинша қатисушилардиң ішінен екі ойинши ортаға шиғади да, єк баси біріктіріліп түйілген тұйиқ арқанди мойиндарина іліп, қолтиқ астинан өткізіп, екі жаққа қарай тартади. Ойинниң мақсати - ойиншилардиң бірін - бірі тартип белгіленген межеге дейін жеткізу. Қайсиси бұрин жеткізсе, сол ойинши ұтқан болипой есептеледі. ал ұтилған ойиншиниң орнина басқа ойинши келеді. Осилайша ойнаушилардиң барлиғи қатисип болғаннан кейін ғана жеңіске жетки ойинши жаріялайди.

    Қоритинди

    Зерттеу барисинда қол жеткізген нәтіжелер бойинша төмендегідей тұжиримдар жасаймиз:

    • Жас ұрпақтиң бойинда өз отанин сүйетін, ұлттиқ дәстүрлерді сақтайтин, татулиқ пен интимақтастиқ қасіетін қастерлейтін, әдет ғұрпин жоғалтпай, Одан әрі дамитуға өз ұлтина Деген сүйіспеншілігін жастайинан бойина сіңіріп, они құрметтеуге тәрбіелейміз.

    • Ұ йимдастирилған оқу іс әрекеттерін және әр түрлі тақириптиқ ертеңгіліктер, оқу-әдістемелік құралдар , Фото-відео және слайд матеріалдар жінақтап бүлдіршіндермен жүзеге Асир.

    • Үйренген Білім дағдиларин бекіту үшін ойин арқили баланиң дүніе танимин кеңейтеміз.




    Скачати 71.18 Kb.


    Білімділілік пен тәрбіеліктің нәрі балабақшадан басталади.

    Скачати 71.18 Kb.